Ben Rikken

Ben Rikken (1951) is een schilder die de lat hoog legt. Zijn impressies van stillevens en landschappen lijken met het grootste gemak geschilderd. Wanneer je zijn werk echter nader bestudeert ontdek je al snel dat er achter ieder werk een behoorlijke zoektocht schuil gaat. Een queeste die zijn persoon en werk typeert, namelijk het streven naar perfectie in compositie, vorm, kleur en techniek.

Gewone onderwerpen worden daardoor op een zeer ongewone wijze door Ben Rikken weergegeven.

Met passie wordt de eerste opzet, snel en in dikke onregelmatige lagen verf, door hem aangebracht. Vervolgens wordt de compositie met veel zorg en aandacht door hem uitgewerkt tot een dynamisch maar beheerst samenspel van expressieve kleuren en essentiële structuren. Structuren die ervoor zorgen dat de voorstelling zich pas aan de kijker blootgeeft wanneer die zich op voldoende afstand van het werk bevindt. Het ongebruikelijke kleurgebruik oogt ineens volkomen vanzelfsprekend en de schoonheid van het ongewone wordt geopenbaard.

Kleur domineert in zijn oeuvre. Het onderwerp komt op de tweede plaats. Die onderwerpen zijn strandgezichten, brood, geslachte hanen, schelpen, een vis gevonden op de Groningse Vismarkt. Je denkt: heel herkenbaar. Maar ook weer niet. Bijvoorbeeld zo’n Reitdiepgezicht dat met een Frans aandoende lijst op de ezel staat. Amper af. Het gevoel dat daar van afstraalt is helemaal niet Gronings. De kleuren van de lucht en het water zijn Zuid-Europees. Als je goed om je heen kijkt, naar zijn Noord-Franse strandgezichten en vloedlijnen met bootjes of, nog zuidelijker de architectuur in het landelijke Italië, vermoed je dat het verlangen van Ben Rikken als kunstenaar naar die gebieden uitgaat. Aan de muur hangt een drietal prachtige strandtaferelen met bootjes die hij aan de Normandische kust maakte, waar het weer, de kleuren en het licht continu veranderen. Het is figuratief, maar het is bijna alleen kleur. Als je oppervlakkig kijkt, denk je dat het geen schilderij is maar een palet.

Met zo’n nadrukkelijk kleurenpalet vraag je je af waarom de schilder de vorm en het onderwerp nog nodig heeft, waarom hij niet abstract schildert.‘Ik heb in Italië gewerkt, met name aan de Liguriese kust in de bocht naar Frankrijk. In Nederland is alles zo gelijkvormig. In Italië is de vormentaal uitbundig en exotisch. Ik sta met mijn benen midden in een soort Figuratie dat hier uit Groningen afkomstig is. Ik probeer me daaraan mijn hele leven stapje voor stapje te onttrekken, de kleur te verhevigen enerzijds en meer zuidelijke atmosfeer in mijn werk te brengen. Kijk maar naar mijn Italiaanse landschappen op mijn website.‘Hij grijpt ergens een serie berglandschapjes uit een hoek. Heel eenvoudig geschilderd. Die maken meteen duidelijk maken waar het bij hem om gaat. Om kleur en vorm. ‘De kleur bepaalt de stemming. Kleur en stemming zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden.’ Zijn oeuvre is in feite één grote zoektocht. Hij noemt zijn werk ook eigenlijk geen schilderijen, maar studies. ‘ Ik beschouw mijn werk als studies omdat ik met een zekere regelmaat onderwerpen uit een eerdere tijd opnieuw schilder, om er achter te komen wat voor verschil dat uitmaakt, wat ik heb geleerd, of het anders en hopelijk beter wordt. Het belangrijkste is dat je ook alsmaar moet blijven studeren.’ Brood is zijn nieuwste thema, evenals geslachte hanen. Dat brood is biologisch brood van de markt. ‘Brood is buitenkant en binnenkant. Sommige broden zijn van een ongelooflijke schoonheid.’ De hanen op zijn stillevens liggen er vreselijk naakt en dood bij. Welke kunstenaar schildert nou geslachte kippen? “Ik vind geslachte kippen een prachtige materie. De drie oudere schilderijen van dooie hanen die je hier ziet, daar heb ik de laatste weken weer aan gewerkt en het kan nog veel verder gaan.”

Vrij naar een interview met Erik Bos in De Kunstkrant